Профессор Пүрэвийн Увш
(“Зөгийн үүр” хөтөлбөрт зориулав.)

2000 оны эхээр тэр цагийн улс төрчид Mонгол улсын хөгжил, монгол хүний төлөвшлийн  талаар ухаан бодлоо уралдуулж, бодлого боловсруулж, алдаа, оноогоо шүүж явсанаас санаанд үлдсэн нь нийгмийн, түүний дотор хүний хөгжлийг гэр бүлийн хүрээнээс ангид авч үзэх боломжгүйг ухааран, гэр бүлд чиглэсэн төрийн бодлого боловсруулах, гэр бүлийн гишүүдийг ганцаарчилсан биш, гэр бүлд нь суурилсан бодлогоор хөгжүүлэх нь илүү үр дүнтэй болохыг олж харж, улмаар тухайн үеийн Ерөнхийлэгчийн санаачлагаар  “Гэр бүлийн талаар төрөөс баримтлах бодлого” хуульчлагдаж,  “Гэр бүлийн тухай хууль”  батлагдаж  байсан билээ. 

Манай улс 1997 онд батлан хамгаалахын “цагаан ном” хэвлэж гаргаснаас хойш даруй хоёр арван жил өнгөрөх гэж байна. Тухайн үедээ ардчилсан засаглалын үед олон улсын нийтлэг жишгийн дагуу өөрийн улсын батлан хамгаалах тогтолцоог ил тод, тунгалаг болгон гаргаж байсан шинэлэг ажил байлаа.

Харин одоо бол уг “цагаан ном”-ын төрж байсан ойлголт, шаардлага нь тухайн үеийн улс төр, эдийн засаг, нийгмийн харилцаанаас тэс ондоон нөхцөл байдал бий болжээ. Тэр үед хуучнаар Зөвлөлт холбоот Улсад аюулгүй байдал, батлан хамгаалахын талаар онол, мэдлэгтэй болсон хүмүүс л тэрхүү “цагаан ном”-ыг боловсруулан гаргаж байсан юм. Тэр үеийнхнээр бол аюулгүй байдлын асуудлыг батлан хамгаалах салбараар л төлөөлж харуулж байсан.

Шинэ Ерөнхийлөгч маань эрхэмсэг сэнтийдээ морилж, тамгаа түшиж, анхны зарлигаа буулгасанаас хойшхи өнгөрсөн нэг жилийн хугацаанд улс орон, ард түмний амь амьдрал, хувь заяа, ахуй орчинтой холбоотой олон зөв сайхан шийдвэр гаргасаар байгаа. Ихэнхи нь ард нийтийн олонхийн сэтгэлд нийцсэн айлтгал шийдвэр байсан байх. Ингэх ч учиртай.

Харин уржигдар чихэнд чимэгтэй, мэргэжлийн бидэнд их л ойр монгол түмэнд хэрэгтэй нэг сайн мэдээ чих мялаалаа. Энэ юу байсан гэвэл 2011 онд болох Үндэсний эрх чөлөөний хувьсгалын 100 жилийн ойг тохиолдуулан Үндэсний монгол бичгээ дэмжсэн, монгол бичгийн албан хэрэглээг нэмэгдүүлэх тухай зарлиг буулгажээ. Энэ бол монгол хэл, соёлоо гэдэг хүн бүхэнд үнэхээр сэтгэл сэргэж, урам ормоор сайхан мэдээ байлаа. 

Төр нийгмийн зүтгэлтэн, Монголын Радио Телевизийн нэвтрүүлэгч, жүжигчин, сэтгүүлч, Соёлын тэргүүний ажилтан Р.Доржбат, Лондон хот, Англи улс

Яруу найрагч О.Дашбалбарын “Хүмүүсээ амьддаа бие биенээ хайрла” хэмээх үг, “Ядарсан цагт нөхрийн чанар танигдана”  гэсэн Монгол ардын гайхамшигт үг хэллэгүүдийг сонсоогүй нэгээхэн Монгол  хүн үгүй буй заа.
Уушигны хорт хавдарын эцсийн шатандаа орсон хэмээх оноштой миний хувьд энэ эрхэм үгсийг яг энэ цаг мөчид зүрхэндээ онцгой ойрхноор хүлээж авч байна.

Өнгөрсөн өвөл эхнэр бид Монголдоо очиж өвөлжих хугацаанд хэд хэдэн  удаа ханиад  хүрч, өөрийн мэдэх ойр зуурын эм ууж  хагас дутуу  эдгээснээс,  хотынхоо гашуун утааг  уушиглан, дээр нь өөрөө  сайн  дураараа хавдрын эмнэлэгт очиж  уушгаа ухуулж  төнхүүлж буруу  дурандуулснаас болов уу  яг  түүний дараах мөчөөс эхлэн  завсар зайгүй хахаж цацан ханиалгаад байх болсон юм.