1910-р сар2017

Баасан, 12 5-р сар 2017 10:31

Содбилэгийн "Сэнтий түшсэн хатад" номыг уншаад Эрдэмтэн судлаач Ши.Баатарын үлдээсэн сэтгэгдэл

Written by  Нийтлэгч
Rate this item
(1 Vote)

Эрдэмтэн судлаач Ш.Баатар, Содбилэгийн "Сэнтий түшсэн хатад" номыг уншаад ийм нэгэн сэтгэгдэл үлдээжээ. Урагшлах хүнд урам.” гэж өөрөө ч бас түүхч, өөрөө ч бас эрдэмтэн судлаач Дэмбэрэлийн Өлзийбаатар өмнө нь бичээд Ш. Баатарын сэтгэгдлийг өөрийн нүүр номондоо хуваалцжээ.

Цахим өртөө вебийн багийн нийтлэгч

Түүхч, судлаач Чулуунбаатарын Содбилэг дүүгийн бичсэн “Сэнтий түшсэн хатад” номыг уншиж дууслаа. 6 жилийн өмнө сурагч байхдаа түүний бичсэн “Монголын Их Юань Улсын түүх” хэмээх чамгүй сайн бүтээлийг маш нягтлан уншиж танилцаад, ирээдүйд ихийг дуулгах сод билэгтэй хүү байна хэмээн молхи би бээр ихэд бахархаж билээ. Монгол хатдын тухай бичсэн энэ бүтээлийг туурвихад маш их цаг зарж, нөр их хөдөлмөр зүтгэл шигнэсэн, асар олон хятад сурвалжийг ухаж үзсэн нь илт байна. Учир болбоос молхи миний бие Юань гүрнийг гадарлах хүмүүсийн нэг гэж өөрийгөө аймшиггүйгээр гэнэн боддог болохоороо тэр буй за. 90-ээд онд Юанийг судалж эхлэх үедээ ахмад монгол эрдэмтдийн зөвлөснөөр хятан судлал руу хальтраaд орчихсноо нуух юун. Монгол улсад нанхиад сурвалж унших эрдэмтэд өдрийн од лугаа цөөн боловч тэдний нэг болж чадсан Содбилэг дүүдээ энэхүү нандин номыг туурвисанд халуун баяр хүргэе!

Аливаа номыг хүний сэтгэлд хүргэхийн төлөө бичвэл тэр нь түмэн үедээ үр ашиг, өлзий буянтай дээдийн бүтээл болно. Номыг зөвхөн өөрийгөө хэр мундаг хүн болохоо харуулахын төлөө бичвээс хэдхэн судлаачдын хуруугаар имрэгдэж, зөвхөн тэдний оюунаар шүүгдэх төдий болоод хорвоогийн тоосонд дарагдан мартагдах жамтай амой. Харамсалтай нь өнөөгийн барууны соёл иргэншил хоёр дахь бартаат замаар явж ирсэн ажээ. Гэхдээ одоо тэр хандлага эрс өөрчлөгдөж, дэлхий нийтээрээ номыг хүнд зориулан бичдэг сайхан хандлагатай болжээ. Тэр эерэг хандлагыг чухам энэ номонд Содбилэг дүү шингээж чадсан нь гайхалтай сайн байна. Энэ бол түүхийг задлан ойлгож, үнэнээс гажуудуулахгүй өөрийнхөө төсөөллөөр хүүрнэн задалж бичих арга юм. Дан ганц түүхийн болсон явдлыг он дараалан тоочвол нэг их сонирхолгүй болох учраас уншигчдад ойлгоход хялбар төхөм болгох, урамтай хурдан уншин тэмүүлэл төрүүлэхээр бичнэ гэдэг бол бас л том авъяас болмой. Түүхэн уран зохиол гэдэг бол зохиолч түүхийн тодорхой үе, хувь хүмүүсийн талаар уншиж ойлгосон хэмжээндээ сэтгэж, тайлагдаагүй олон оньсогыг санаанаасаа зохиож шийдснийг хэлнэ. Түүхийн ээдрээг судар бичигт тулгаж, тайлал хөврүүлэн бичсэн зохиолыг “хүүрнэл түүх” гэмээр санагдана. “Сэнтий түшсэн хатад” бол яах аргагүй түүхэн хүүрнэл мөн. Энэхүү номыг унших нь уншигч авхай гэрийн эрх хав мэт утсан бөмбөгийн нэг үзээрээс татан өнхөрүүлж, нөгөө учгийг үзтэл хөөн элдэхтэй адил явдал юм.

Монголын их гүрэн мандсан нь тодорхой нэг шалтгаантай байхад мөхсөн нь мянган шалтгаантай ажээ. Бид ч хойчид мөхөхгүйн тулд Юань гүрний мөхсөн шалтгаан болгоноо нятлан үзэх хэрэгтэй билээ. Мартагдсан гунигт түүхээсээ сүүрс алдан сурах, улам ихээр ухаарал авахад Содбилэг дүүгийн бичсэн энэхүү бүтээл тус дэм болно буй за. Их Монголын төр шид нь бүрдээд цөмрөн унахад эв нэгдэлгүй язгууртнуудын ордны дотоод тэмцэл ихээхэн үүрэг гүйцэтгэсэн бөгөөд түүнийг шатаах чүдэнз болсон нэгэн зүйл нь хатдын хутгуур ихэд нэмэр болсон гэдгийг энэ ном уудлан илчилжээ. Юун солонгос драма вэ? Түүнээс баялаг эмгэнэлт явдлын архив энэ номд багтан оржээ. Содбилэг дүү тэр болгоныг залуу хүний хурц гярхай нүд, саруул ухаанаар шүүрдэж, тайлагдашгүй олон хэрэг явдлын уялдаа холбооны бат бөх зангилааг тайлахаар ихэд хичээсэн байна. Юань төрийн ордны тэмцэл бол үхлийн эргүүлэгт өртсөн хатдын өр өвдөм хөөрхийлөлтэй хувь заяа, харийн бэр болсон хаадын гүнжийн сүнс нь төөрсөн хувь заяа, харийн гүнж, татвар эмс, тайган, зарц шивэгчдийн хутгаан зэргийн цогц нийлбэр бөгөөд тэр булай бузрын уурхайгаас сургамжтай болгоныг их далайгаас сувд шүүрэх мэт түүж бичжээ. Энэ номыг уншиж байхад монгол хэлэнд яагаад “эм хүний мэдэл цус” гэдэг хэлц үг, “харийн бэр болмор” гэдэг хараал орж ирснийг ойлгохоор байна. Юань улсын сүүлчийн хаан Тогоонтөмөр яагаад хаан төрөө алдсан шалтгааны нэг бол хар нялхаараа ордны солонгос тайгануудын урхинд орж, харц язгуурын солонгос шивигчинтэй нөхцөж, улмаар түүнтэйгээ гэрлэснээс, хожим тэр толгойд гарсан түрүүний бөөс төр, түмнийг самарснаас ихээхэн хамаарсан болохыг хятадын түүхийн хуниасанд нуугдаж үлдсэн олон баримтыг нэгжин уудлаж, хойшид мөн анхаарах хэрэгтэйг дахин сануулан бичжээ. Түүхийн энэ олон сургамжтай үйл явдлыг өнөөгийн ороо бусгаа цагт амьдарч буй, үүх түүхээ үнэн зөвөөр танин мэдэх оюуны цангаанд автсан уншигчдад толилуулж буй Содбилэг дүүдээ туйлын ихээр баярлах ялдамд Мин улсын цадигийг монголчлох их үйлсэд тань улам их амжилт хүсэн ерөөе! Номын цагаан буян арван зүгтээ арвижин дэлгэрэх болтугай!

Үүний төлөө ёсолсон молхи Ш.Баатар бээр.

Read 417 times Last modified on Баасан, 12 5-р сар 2017 11:00

Leave a comment

Цахим Өртөө Сүлжээнд элсэх

  • Өртөөний сүлжээнд элсэх

tsahim_urtuuХэрэв та Монгол Туургатны Цахим Өртөө Сүлжээнд элсэхийг хүсвэл: http://groups.google.com/group/tsahim-urtuu-suljee хаягаар зочилж маш хялбархан бүртгүүлж болно. Та Гүүгл суурьт энэхүү сүлжээнд имэйлээ бүртгүүлснээр манай сүлжээний гишүүн болно.

 

Image Temp

Энэ хуудас нь Цахим Өртөө сүлжээний нийт гишүүдийн хамтын бүтээл байх бөгөөд ажил хэргийн санал болгоныг вэбийн хамтлаг тухай бүр нь тусган энэ хуудсанд оруулж байх болно. Хамтран ажиллаж буй, ажиллахаар зэхэж буй таньд баярлалаа.

Newsletter