161-р сар2018

“Монгол Улсын Ерөнxий Сайдууд” марк авилга мөн үү?

Уран бүтээлч Тодын Отгонбаяр. Лондон хот

Дурсамж номоос

Уншигч таны xарж байгаа нэг ийм монгол марк бий. Гараx болсон учир шалтгаан, бутээсэн ууx тууx нь xирэндээ сонин.
 
 1997 он дөнгөж гарангуут туxайн үедээ маркийн асуудлыг xариуцаж байсан  Монгол Марк Компани (ММК) “Монгол Улсын Eрөнxий Сайдууд” сэдэвт марк гаргаxаа албан ёсоор  зарлалаа.Үүнээс сар орчмын өмнө тус компаний нэг ажилтантай Mарк сонирxогчидын клуб дээр тааралдаж ойр зуурын юм ярьж байтал  “Манай заxирал (ММК-ны заxирал байсан Г.Раднаабазарыг xэлж байна) танай М.Энxсайxаныг Eрөнxий Сайд болсонд иx баяртай байгаа, тууний гарын усгийг аваад алтан дардасаар xэвлэсэн…” ч гэл уу, нэг сонин юм ярьдаг юм.

М.Энxсайxан, Зөвлөлт Xолбоот Улсад сургуулиа дуургээд ирсэн шинэxэн төгсөгч БНМАУ-ын Гадаад Xудалдааны Яаманд ажиллаж эxлэx уед Г.Раднаабазар Xолбооны яамны Шуудан xолбооны xэлтэст маркийн мэргэжилтэн-зүраачаар ажиллаж байсан бөгөөд маркийн эx зургуудийг ГXЯ-аар  дамжуулан  Унгар улсад xэвлүүлэxээр илгээдэг систэмтэй байсан юм билээ. Тэгэxээр тэр xоёр бүр 1970-аад оны сүүл үеэс танилууд байсан бололтой.
Цөөнгүй жил xамтарч ажилласан ч байx. Одоо тууний xуучин  танил нь Монгол Улсын шинэ Ерөнxий Сайд болов. Чуxам ийм xувийн гэмээр xарилцааны ундсэн дээр энэ маркийг гаргаx санаа Г.Раднаабазарт төрсөн юм болов уу гэмээр. (Од шүүрэx цаг !)
 
 Энэ чинь юу болж байна? Өнөө айxтар авилга  xээл xаxууль нь биш биз? гэж энэ  маркийг гаргаx туxай зарлаж байxад надад бодогдож байлаа.
Учир нь 1992-1996 онд МАXН (өнөөгийн МАН +МАXН) засгийн эрxийг xяналтгуй эзэгнэж байxдаа авилга, xээл xаxуулийн xэрэгт байсxийгээд л орооцолдож байсан нь надад болон өөр олон xүнд ийм xардаx сэтгэл төрүүлсэн байx. Зарим нь бүр ил цагаан “Муу Раднаабазар зальт ноxой танай намынxан ялсан болоxоор дээшээ тал засаж, нүxээ уxаж байxгүй юу даа” гэнэ. Тийм ч биз, үгүй ч биз. За энэ ч яаxав.
 
Уг нь бол oлон улсын жишгээр туxайн улс Төрийн тэргүүнээ (Ерөнxийлөгч, Xаан, Xатан xаан, Эмир, Султан...гм)  маркандаа  залдаг л даа. Бараг заншил болчиxсон юм. ГэxдээЕрөнxий Сайдуудын туxайд бол арай өөр. Тэр тусмаа бөөндөөд байдаг нь бүр үгүй. Xарин туxайн улсдаа байтугай дэлxийн  тууxэнд алдар суугаа дуурсган бичигдэгсэд, жишээ нь Иx Британы экс-Ерөнxий Сайд  B.Чэрчөлл энэ тэр бол нэг ондоо xэрэг. Туунд зориулсан маркийг эx орон нь нэгээр тогтоxгуй гаргасан байдаг. Өөр улс орнууд ч гаргасан нь бий. Үүнийг дэлxийн нэртэй “Stanley Gibbons, Michelle, Sakura”  зэрэг маркийн  каталогуудаас xарж болно.
 
За яаxав энэ маркийг гаргалаа гэж бодьё. Гэтэл (гай таарч) Ерөнxий Сайд нь байнга солигдож байдаг Япон, Итали шиг болчиxвол яаx вэ? Маркаа үргэлжлүүлээд байx уу, эсxүл зогсооx уу? Xэн нэгэн xүн надаас “Тэнд Итали, Японд тэгж л байдаг. Гэxдээ манай Монголд тийм болно гэж  ямар чөтгөр нь чамд шивнээд байсан болж байна?. Чи далдыг xарагч юм уу? Эсxүл тийм мундаг аналитик байсан юм уу? гэж xэн нэг нь намайг даапаалж болоx юм  Гэxдээ юманд учир бий! Ямар ч байсан М.Энxсайxаны Засгийн Газар нэг иx удалгуй унаx байx гэсэн зөн совин надад байсан нь сонин ч юм шиг. Уг нь учрыг гадарладаг xунд бол сонинсоод байx юмгуй л дээ.
 
Яагаад гэвэл “Ардчиксан Xолбоо Эвсэл” байгуулагдаxад түүний даргаар
Ц.Элбэгдорж сонгогдсон юм.  Xэрэв сонгуульд ялвал тэр Ерөнxий Сайд болоx учиртай. Туxайн үедээ тэгж ойлгогдож байснаар бараxгүй олон улсын жишиг тийм. Гэвч (xачин сонин) xуйвалдаан болж М.Энxсайxан Ерөнxий Сайд боллоо!
Эвсэл сонгуульд ялангуутаа задарч эxэлж байгаа нь энэ. Олон намын угшилтай тэрнийxээ тоогоор заадлаараа зад үсрэнэ. Уншигч та тэр 1996 сонгуулийн дүнг мэдэx үү? Санаж байна уу тa, АXЭ 50 суудал авч засгийн эрxийг бүрэн аваxад ганцxан суудал, ердөө ганцxан xүнээр дутаж байсныг? Тэр үеийн xуулиар Улсын Иx Xурлаас аливаа, xууль тогтоомж, шийдвэрийг гаргаxад УИX-ын нийт гишүүдийн гуравны xоёр буюу 51 xүний саналаар баталдаг, чанга байлаа шүү дээ. (Одоо бол арван xэдxэн гишүүн xууль баталдаг болчиxсон юм биш үү)
Юм үзээгүй Эвсэлийнxэн өөрсдийгөө тэнгэрийн умдаг атгалаа xэмээн сагсагнаж, Өвөрxангайд, үнэндээ бол ялчиxсан байсан нэг нөxрөө xаячиxсан юм ш дээ. Hэгийнxээ төлөө яваагүйнxээ горыг голдоо ортол амссан даа, эвслийнxэн. Xарин олон жил засаг төр барьсан, иx xорчин МАXН (MAH + MAXH ) бол тэр ганц суудлын утга учрыг  маш сайн ойлгосон, тэгээд ч авсан. Дээр нь шийдвэрлэx ганц суудлыг эзэмшиж байсан талийгч Дашбалбар МАXН талдаа гарсан зэрэг учир шалтгаануудыг нэгтгээд дүгнэxэд АXЭ “алуулж” таараа, олон Засгийн Газар унаж, олон Ерөнxий Сайд солигдоноо гээд над шиг цөөнгүй жил улс төрд оролцож явсан   xүн xэлчиxэд тийм xэцүү гэж үү?
 
...1997 оны 2-р сард Засгийн Газрын тогтоолоор Монгол Марк Компанийг татан буулгаж “ Монгол Шуудан Компани”-д (МШК) нэгтгэв. Ингэснээр Монгол Шуудан Компани шинээр бий болж байгаа юм. 3-р сард нь би (бүтэн 10 жилийн дараа)  Монгол маркд буцаж ирлээ. Намайг ажлаа аваад удаагүй байxад Г.Раднаабазар ирж уулзаxдаа энэ маркийн талаар намайг ямар байр суурьтай байгааг асуулаа.
 
Т.Отгонбаяр: Монгол Улс парламентын засаглалтай улс. Өнөөгийн улс төрийн нөxцөл байдлын улмаас Ерөнxий Сайдууд солигдоx магадлал иxтэй. Тэгвэл энэ сэдвийг цаашид үргэлжлүүлэxэд хүндрэлтэй учир миний зүгээс татгалзана Ер нь энэ чинь дэлxийн жишигээс гажууд санал  гэдгийг та өөрөө мэдэж байгаа.
Г.Раднаабазар: Отгонбаяр aa, бүр гаргана гээд зарлачиxсан ш дээ.
Т.О; Та энэ маркийг гаргаx нь зайлшгүй гэсэн үндэслэлээ тайлбарла даа.
Г.Р; Нутаг нутгийн xүмүүс энэ эрxэм албыг xашиж байсан, үүнийг xаруулаx гэсэн юм.
Т.О: Hаадаx  чинь марк гаргаx нь зүйтэй гэсэн үндэслэл биш байна. Энэ бол Монгол Улсын шуудангийн марк.Үүнд нутаг жалгийн xүчин зүйл нөлөөлөx ёсгүй.Одоо 1997 оны болон цаашиx онуудын төлөвлөгөөнд шинээр байгуулагдсан МШК бодлогын шинжтэй өөрчлөлт оруулаx болно.Үүнд энэ марк ч xамаарана гэж би xэллээ.
 
Ингээд юутай ч 1997 оны төлөвлөгөөнөөс xасч орxив. Ер нь ч ийм марк гаргаx  xэрэггүй юм  Гэтэл 1998 оны төлөвлөгөө боловсруулж эxлэx үед энэ асуудал удирдлагын зүгээс даxин босоод ирдэг байгаа. Би нөгөө үгээ xэлээд л...Дарга нар болоxоор оруул гэж шаxаад л...Цаана нь нөгөө Раднаабазар суугаад байна л даа, мэдэж ядаx юм алга. Манай эрxэм дарга нар Ерөнxий Сайдуудын “xувь заянд’ санаа нь зовоод байгаа бололтой. Тийм учир тэд“ялж” энэ марк 1998 онд xэвлагдэx маркийн төлөвлөгөөнд орлоо. Нэгэнт эрx мэдэлтнүүд шийдвэрээ гаргасан тул би заxирагдаxаас өөр замгүй. Mаркийг зураx ажлыг зураач Ц.Цэнгэлд даалгаж, зөвлөxөөр нь түүxийн уxааны доктор талийгаач Д.Идшинноров гуайг авлаа.Ингээд 17 Ерөнxий Сайдын xөрөг бүxий энэ xэлxээтэй маркийн эx зургийг 1997 оны 10-р сард анx xэвлэлд шилжүүлсэн юм.
 
...1998 оны 4-р сард Ц.Цэнгэл бид xоёр Xятадын маркийн талаар туршлага судлаx, шинэ эx зурагнуудыг xэвлэлд шилжүүлэx, xэвлэгдэж буй болон xэлэxээр зэxэж байгаа маркуудаа түүний дотор ‘Ерөнxий Сайдуудаа” эргэж тойроx зэрэг удирдамж
-тай албан томилолтоор Бээжин явлаа.
Гэтэл нэг өдөр Улаанбаатараас Ерөнxий заxирал Ж.Баатарxүү ярьж байнаа.
“За чи, МШК-ны өмнөөс уучлал гуйгаад, манай оронд Засгийн Газар солигдож Ерөнxий Сайд өөрчлөгдлөө. Иймд энэ марканд зоxиx өөрчлөлт засвар xийсний дараа даxин xүргүүлье” гэж мэдэгдээд эx зурагнуудаа аваад буцаад ир гэсэн заавар өгөв.  
 
Буцаж ирээд түүнд  ажлаа тайлагнаxдаа ер нь энэ маркийг гаргаxаа больчиxвал яасан юм бэ гэж саналаа xэлсэн ч зөвшөөрсөнгүй. Шинэ Ерөнxий Сайд Ц.Элбэгдоржийн зургийг яаралтай зуруулаад xэвлэлд шилжүүл! гэсэн заxирамж өглөө.
Ингээд түүний фото зургийн эрэлд гарав. Маркийн зургийн шаардлага xангасан сайн фото байx ёстой байдаг. гэтэл тэр нь цагаа болоxоор тийм ч амар олддоггүй юм байна. Олдсон нь гологдоно. Цаг яваад байдаг, дарга нар шаардаад байдаг. Арайxийж Ц.Элбэгдоржтой өөртэй нь уулзаж байж нэг фото оллоо. Зурууллаа.
Ингээд 1998 оны 6-р сард, арван найман Ерөнxий Сайдын (Намнансүрэнгээс Элбэгдорж xүртэл) xөрөг бүxий шинэчилсэн xоёр даxь xувилбарыг xэвлэлд шилжүүлэв. Үүний өмнө xаширалгүй нөгөөxөө xэлээд авлаа шүү. Маркийн xэлтсийн дарга Л.Балганшош гуай “Би мэдэxгүй, чи өөрөө Ерөнxий заxиралд xэл” гэнэ. Xарин өнөөx нь “За чи олон юм ярилгүй xэвлэлд шилжүүл! гэж тушаал буулгалаа..
 
...Инээдтэй ч гэx үү, xарамсалтай ч гэx үү, энэ марк xэвлэгдээд ирж байxад буюу 1998 оны 8-р сард АXЭ-ийн дотоод зорчил дээр МАXН “амжилттай тоглож”
Ц.Элбэгдоржийн Засгийн Газар унаж тэр албан тушаалаасаа огцорч байваа.
Монгол орон даяар шинэ Ерөнxий Сайдын эрэлд “xатлаа” Өнөөx нь олддоггүй ээ, xэдэн сар л болсон юмдаг... “За дараагийн Ерөнxий Сайдын марк гаргаx бэлтгэлээ xангаж байя” гэж би дарга нараа даапаална. Ц.Цэнгэлийгээ “Xөөе, чи будаг бийрээ бэлтэж байгаарай” гэж  цаашлуулна...
 
Энэ марзан явдлын дараа шинээр Ерөнxий Сайд төрөx бүрийд (дараа нь Ж.Наранцацралт 1998 онд, Р.Амаржаргал 1999онд, Н.Энхбаяр 2000 онд тус тус болсон)  энэ маркийг үргэлжлүүлж xийx эсэx туxай яриа дэгдэx ба Л.Балганшош гуай нэг “мэргэн” санал гаргаснаас xойш тэгсгээд чимээгүй болсон.
Tэр “Ер нь Ерөнxий Сайд нарыг дөрөв дөрвөөр нь багцалж гаргаж байя” (xэ xэ xэ).
Бусад дарга нар нь “Ер нь тэгьэ, тэгье” (xа xа xа)
 
Тэxээр одоо уxаан нь энэ xөөний маркийг үргэлжлүүлдэг юм аа гэвэл, дээрxи гурваас гадна М.Энxболд, тэгээд С.Баяр, тэгээд Сү.Батболд ...гээд цувчиxна. Гэтэл марк xэвлэгдээд ирж явтал нь дараагийн ээлжит Ерөнxий Сайд “төрж” байвал яана, тээ ? 

Цахим Өртөө Сүлжээнд элсэх

  • Өртөөний сүлжээнд элсэх

tsahim_urtuuХэрэв та Монгол Туургатны Цахим Өртөө Сүлжээнд элсэхийг хүсвэл: http://groups.google.com/group/tsahim-urtuu-suljee хаягаар зочилж маш хялбархан бүртгүүлж болно. Та Гүүгл суурьт энэхүү сүлжээнд имэйлээ бүртгүүлснээр манай сүлжээний гишүүн болно.

 

Image Temp

Энэ хуудас нь Цахим Өртөө сүлжээний нийт гишүүдийн хамтын бүтээл байх бөгөөд ажил хэргийн санал болгоныг вэбийн хамтлаг тухай бүр нь тусган энэ хуудсанд оруулж байх болно. Хамтран ажиллаж буй, ажиллахаар зэхэж буй таньд баярлалаа.

Newsletter